รีวิว "คู่มือเตรียมสอบนักวิเคราะห์นโยบายและแผน ฉบับสมบูรณ์" — เล่มเดียวจบ ครบทุกสนามสอบ จริงไหม? มาดูกัน
Updated: Sep 28
Tag: #สอบราชการ #สอบนักวิเคราะห์นโยบายและแผน #สอบภาคข #หนังสือติว #ติวสอบราชการ
ใครที่กำลังเตรียมสอบตำแหน่ง "นักวิเคราะห์นโยบายและแผน" น่าจะเคยเจอปัญหานี้ เปิดประกาศสอบของกรมหนึ่งระบุกฎหมาย 8 ฉบับ เปิดของสำนักงานปลัดกระทรวงอีกแห่งระบุ 10 ฉบับ ซ้ำกันบ้างไม่ซ้ำบ้าง พอไปหาหนังสือมาอ่านก็เจอแต่ตัวบทกฎหมายดิบ ๆ อ่านไปสามหน้าก็ลืมหน้าแรก สุดท้ายไม่รู้ว่าควรเริ่มจากตรงไหน และไม่รู้ว่าอ่านแค่ไหนถึงจะ "พอ"
หนังสือ คู่มือเตรียมสอบนักวิเคราะห์นโยบายและแผน ฉบับสมบูรณ์ ของ ผศ.ดร.สุริยานนท์ พลสิม (อ.บีท) ตั้งใจเกิดมาเพื่อแก้ปัญหานี้โดยเฉพาะ หลังจากเปิดอ่านทั้งเล่ม สรุปได้สั้น ๆ ว่า นี่ไม่ใช่ "หนังสือรวมกฎหมาย" อีกเล่มหนึ่ง แต่เป็น "แผนที่การอ่าน" ที่บอกคุณว่าสนามสอบทั่วประเทศใช้ความรู้อะไร แล้วย่อยความรู้เหล่านั้นให้จำได้และทำข้อสอบเป็น
ผู้เขียนคือใคร ทำไมถึงเชื่อถือได้
ผศ.ดร.สุริยานนท์ พลสิม หรือ "อ.บีท" เป็นนักวิชาการสายนโยบายสาธารณะโดยตรง
รัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต เกียรตินิยมอันดับ 1 และเหรียญทอง มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ปริญญาโท นโยบายศาสตร์ (Policy Science) Ritsumeikan University ด้วยทุนรัฐบาลญี่ปุ่น (MEXT)
ปริญญาเอก นโยบายสาธารณะ International Christian University ประเทศญี่ปุ่น
อันดับ 1 ของประเทศ การแข่งขันตอบปัญหาทางรัฐประศาสนศาสตร์แห่งชาติ (NIDA)
รางวัลนักศึกษาพระราชทาน ปี 2559 และรางวัลเยาวชนดีเด่นแห่งชาติ สาขาการศึกษาและวิชาการ
ประสบการณ์เป็นที่ปรึกษาจัดทำนโยบายและแผนให้หน่วยงานระดับกรม จังหวัด และ อปท. หลายแห่ง พร้อมเครือข่ายลูกศิษย์นักวิเคราะห์ฯ ทั่วประเทศ
พูดง่าย ๆ คือคนเขียน "ทำงานนโยบายและแผน" จริง "สอน" จริง และ "ติวสอบตำแหน่งนี้" มาโดยตรง มุมมองในเล่มจึงไม่ใช่แค่ท่องมาตรา แต่อธิบายด้วยว่าทำไมกฎหมายถึงเขียนแบบนั้น ซึ่งคือสิ่งที่ทำให้จำได้นาน
แนวคิด "หนังสือแกนหลัก" จุดต่างที่ทำให้เล่มนี้ไม่เหมือนใคร
ผู้เขียนและทีมงานไปไล่เก็บประกาศรับสมัครสอบตำแหน่งนักวิเคราะห์ฯ จาก 43 สนามสอบทั่วประเทศ (ประกาศปี 2566–2569) แล้วนำมาทำเป็น ตาราง Matrix ว่าหน่วยงานไหนสอบกฎหมายหรือแผนฉบับใดบ้าง ผลที่ได้ชัดเจนมาก
ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี + แผนแม่บทฯ ใช้สอบถึง 31 สนาม
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ 26 สนาม
พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน 24 สนาม
พ.ร.ฎ.ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี 23 สนาม
พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ 20 สนาม
พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการพลเรือน 17 สนาม
นี่คือคำตอบว่า "ควรอ่านอะไรก่อน" ผู้เขียนจึงรวบเอา "แกนกลาง" ที่ทุกสนามใช้ร่วมกันมาไว้ในเล่มเดียว เรียกว่า "หนังสือแกนหลัก" อ่านจบเล่มนี้เล่มเดียว คุณมีฐานพร้อมลงสนามได้ทุกที่ แล้วค่อยเติมความรู้เฉพาะหน่วยงาน (พ.ร.บ.จัดตั้ง โครงสร้าง ยุทธศาสตร์ ประเด็นเฉพาะทาง) ด้วย "หนังสือเกาะแกนหลัก" ที่แยกเล่มตามสนามสอบ นี่คือระบบการเตรียมสอบที่คิดมาทั้งชุด ไม่ใช่หนังสือเล่มเดียวโดด ๆ
เปิดดูข้างใน 6 ส่วน มากกว่า 400 หน้า
หนังสือประกอบด้วย 6 ส่วน 23 บท เนื้อหามากกว่า 400 หน้า
ส่วนที่ 1 รู้จักตำแหน่งและความรู้ที่ใช้สอบ อธิบายว่านักวิเคราะห์ฯ คือใคร ทำงานอะไร เติบโตอย่างไร พร้อมตาราง Matrix ทั้งกฎหมายแกนหลักและกลุ่มความรู้ทั่วไป (กลุ่ม A–E) ของทั้ง 43 สนามสอบ
ส่วนที่ 2 กฎหมายแกนหลัก 16 บท ครบทุกฉบับที่สนามสอบใช้ ได้แก่ พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน, พ.ร.บ.ระเบียบข้าราชการพลเรือน, พ.ร.บ.วิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง, พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่, พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ, พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA), พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ, พ.ร.บ.มาตรฐานทางจริยธรรมและประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือน, พ.ร.บ.ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม, พ.ร.ฎ.บริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี, พ.ร.บ.การปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์, พ.ร.บ.การอำนวยความสะดวกฯ (ฉบับใหม่ พ.ศ. 2569), พ.ร.ฎ.เสนอเรื่องและการประชุมคณะรัฐมนตรี, ระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณ, ระเบียบสำนักนายกฯ ว่าด้วยงานสารบรรณ และระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของทางราชการ
ส่วนที่ 3 แนวข้อสอบกฎหมายแกนหลัก 3 ชุด 90 ข้อ พร้อมเฉลย
ส่วนที่ 4 แผนชาติแกนหลัก ระบบแผน 3 ระดับ ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี แผนแม่บทฯ แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 ระบบ eMENSCR รวมถึงความเคลื่อนไหวของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 14 ที่กำลังยกร่าง
ส่วนที่ 5 ความรู้พื้นฐานในตำแหน่ง กระบวนการนโยบายสาธารณะ การวางแผน ประเภทของแผน การประเมินผล KPI/OKR PMQA 4.0 วงจร PDCA และเครื่องมือวิเคราะห์ที่ต้องรู้ทั้งชุด ตั้งแต่ PESTEL, 7S McKinsey, Porter's Diamond, Five Forces, SWOT, TOWS, Balanced Scorecard, Strategy Map, Scenario Planning, Gantt Chart จนถึง Results Chain
ส่วนที่ 6 แนวข้อสอบแผนชาติและความรู้พื้นฐาน 3 ชุด 105 ข้อ พร้อมเฉลย
5 จุดเด่นของหนังสือเล่มนี้ที่ทำให้ "อ่านแล้วจำได้ ทำข้อสอบเป็น"
1. ย่อยกฎหมายเป็นตารางรายมาตรา ไม่ต้องอ่านตัวบทดิบ
ทุกฉบับถูกจัดเป็นตารางสองช่อง ซ้ายคือเลขมาตรา ขวาคือประเด็นสำคัญที่สรุปเป็นภาษาคน มาตราไหนออกสอบบ่อยทำเน้นสีเข้มไว้ให้เห็นทันที และช่องซ้ายถูกออกแบบให้กว้างเป็นพิเศษสำหรับจดโน้ตขณะอ่านหรือติว เล่มนี้จึงเป็นทั้งหนังสือติวสอบและสมุดโน้ตในตัว
2. ตัวช่วย 3 อย่างแทรกตลอดเล่ม
Note เน้น ชี้จุดที่ต้องจำให้ได้ก่อนเข้าห้องสอบ
เคล็ดวิชา สูตรท่องจำที่ทำเรื่องยากให้จำติดหัว
Note เสริมความเข้าใจ อธิบาย "เหตุผลเบื้องหลัง" ว่าทำไมกฎหมายถึงเขียนแบบนั้น เช่น ทำไมเลขาธิการนายกฯ เป็นข้าราชการการเมือง แต่เลขาธิการ ครม. เป็นข้าราชการประจำ พอเข้าใจตรรกะแล้ว คุณจะไม่ต้องท่องอีกเลย
3. เคล็ดวิชาแบบจำแล้วไม่ลืม
ตัวอย่างเช่น การตั้ง-ยุบ-เปลี่ยนเขตจังหวัดกับอำเภอ จำง่าย ๆ ว่า "จังหวัดใหญ่ต้องผ่านสภา อำเภอเล็กใช้ฎีกา" การลาออกจากราชการก็แค่ "30 ยื่น 90 ยับยั้ง" หรือชนิดหนังสือราชการ "นอกครุฑ ในบันทึก" สูตรแบบนี้แทรกอยู่แทบทุกบท พร้อมชี้ "จุดหลอก" ที่ข้อสอบชอบสลับตัวเลือก
4. เนื้อหาทันสมัย อัปเดตล่าสุดถึงปี 2569 ไม่ต้องกลัวอ่านของเก่า
นี่คือจุดที่หนังสือรุ่นเก่าตามไม่ทัน เล่มนี้รวม พ.ร.บ.การอำนวยความสะดวกในการพิจารณาอนุญาตและการให้บริการแก่ประชาชน พ.ศ. 2569 (ฉบับใหม่ที่ยกเลิกฉบับ 2558), ระเบียบงานสารบรรณฉบับที่ 4 เรื่องระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์, พ.ร.ฎ.บ้านเมืองที่ดี ฉบับที่ 2 (แผนปฏิบัติราชการ 5 ปี ไม่ใช่ 4 ปีแล้ว), พ.ร.บ.การปฏิบัติราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ 2565, PDPA, แผนพัฒนาฯ 13 และทิศทางแผนฯ 14 พร้อมกำกับไว้ชัดว่าประเด็นไหน "ข้อสอบเก่ายังอ้างฉบับที่ถูกยกเลิกไปแล้ว" จะได้ไม่ตอบผิด
5. อิงจากสนามสอบจริง
ในเล่มมีการอ้างอิงประเด็นที่ออกสอบจริง เช่น สนามสอบสำนักงานปลัดกระทรวง อว. ปี 2569 ที่ถามความต่างระหว่าง KPI กับ OKR และการประเมินผลแบบ Summative ซึ่งเล่มนี้เตรียมคำตอบไว้ให้แล้ว
และแถมอีกหนึ่งข้อ: ภาษาอ่านสนุก สไตล์ อ.บีท คือคุยกับคนอ่านเหมือนนั่งติวตัวต่อตัว มีมุกแทรก (รวมถึงมุก "แวะขายของแปป") ทำให้กฎหมาย 16 ฉบับไม่ใช่เรื่องน่าเบื่ออีกต่อไป
เหมาะกับใคร
✅ คนที่จะสอบนักวิเคราะห์นโยบายและแผนหลายสนาม หรือยังไม่ได้เล็งสนามใดเป็นพิเศษ ต้องการฐานที่ใช้ได้ทุกที่
✅ คนที่ไม่ได้จบรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์ หรือรัฐประศาสนศาสตร์ อยากได้เล่มปูพื้นตั้งแต่ศูนย์แบบเข้าใจง่าย
✅ คนที่เคยอ่านตัวบทกฎหมายแล้วจำไม่ได้ ต้องการเทคนิคจำและคำอธิบายเหตุผล
✅ คนที่มีพื้นอยู่แล้ว แต่ต้องการอัปเดตกฎหมายใหม่และแผนชาติฉบับล่าสุดก่อนลงสนาม
วิธีใช้หนังสือให้คุ้มค่าที่สุด (ตามที่ผู้เขียนแนะนำ)
ไม่ต้องอ่านเรียงบท เปิดตาราง Matrix ก่อน เช็คว่าสนามที่จะสอบใช้กฎหมายฉบับไหน แล้วเน้นอ่านตรงนั้น
อ่าน "แกนหลัก" ให้แตกฉาน แล้วค่อยเติม "เกาะแกนหลัก" ของหน่วยงานที่ตั้งใจสอบ (หรือลงคอร์สติวออนไลน์เฉพาะหน่วยงาน)
ทำข้อสอบท้ายส่วนให้ครบทั้งชุดก่อนเปิดเฉลย เพื่อวัดความเข้าใจตัวเองจริง ๆ
สนใจสั่งซื้อหนังสือ
ทักข้อความเพจ Facebook: นักวิเคราะห์นโยบาย by อาจารย์บีท หรือ Line Official: @ajbeat ได้เลย!
Comments